معمار آرزوها ; زمان معمار است

شهرسازی و معماری ایرانی که سال‌های طولانی سازنده و صادرکننده الگوهای معماری منحصر به فرد به دنیا بوده، در جریان الگوبرداری از نمونه‌های غربی محدود شده و در فرایند رشد شتابان شهر‌ها ارزش‌های معماری رنگ می‌بازند. هرچند با توجه به سابقه طولانی معماری ایرانی و اسلامی ظرفیت‌های ویژه‌ای برای بهره‌گیری از اصول معماری و شهرسازی کهن کشور وجود دارد اما به گفته کارشناسان بی‌توجهی به طراحی فضاهای شهری با کیفیت معمارانه نه تنها شهر‌های کشور را به مجموعه‌ای از ساختمان‌های بی‌قواره تبدیل کرده، بلکه انگیزه‌های لازم برای توجه معماران به اصول معماری ایرانی و اسلامی را برای طراحی فضاهای شهر به شدت تنزل داده است. «محمدرضا حائری»، استاد دانشگاه در رشته معماری با بیان اینکه در این دریای متلاطم رشد شهری، قطره‌های معماری و شهرسازی به ندرت یافت می‌شود، گفت: «هر اقدامی در حوزه معماری چندین انعکاس فضایی ایجاد می‌کند و نمی‌توان یک اثر معماری را به تنهایی و جدا از اثری که بر کلیت فضاهای یک شهر می‌گذارد بررسی کرد اما این مهم در ایران جدی گرفته نشده است.»

چنانچه حائری می‌گوید اکنون در شهر‌ها و بناهایی زندگی می‌کنیم که حاصل عکس‌العمل‌های فضایی، اقدامات و ایدئولوژی‌های گوناگون هستند و تناسبی بین معماری و طراحی فضاهای آنها وجود ندارد. وی افزود: «نقش متخصصان در چگونگی سازمان‌یابی‌ فضاها، تعیین‌کننده است.آنها باید آگاهی داشته باشند تا شهرهای ما بی‌قواره و تهی از ایمنی نباشد و این امر مستلزم شناخت دقیق فضاها است.» به گفته این استاد دانشگاه طی دهه‌های اخیر بیش از آن که معماران و شهرسازان در طراحی فضاهای شهری تاثیرگذار بوده باشند، این نقش و مسئولیت به عهده کسانی گذاشته شده که نگاه سودجویانه بر عملکرد آنها در شهرسازی حاکم بوده و این امر از مهم‌ترین ریشه‌های نابودی هویت شهر‌های کشور است. وی تاکید کرد: «معمار و شهرساز کسی است که فضــاهای شهری را به صورت خلاقانه و مبتنی بر روش‌های عقلانی سامان دهد.» حاکمیت الگوهای کپی‌برداری شده غربی در اصول شهرسازی و معماری کشور به گفته دیگر کارشناسان ناشی از ضعف شناخت بدنه کارشناسی کشور نسبت به اصول معماری ایرانی و اسلامی است. چنانچه « محمد صابر »، معمار و شهرساز در این باره می‌گوید دانشجویان معماری در دانشگاه‌های کشور به درستی با اصول معماری ایرانی آشنا نمی‌شوند. وی تصریح کرد: « دانشگاه‌های ایران دانشجویانی را تربیت می‌کند که با ورود به بازار کار کپی برداری‌های ناشیانه از الگوهای معماری غربی را بر معماری ایرانی ترجیح می‌دهد و از آنجا که ورود الگوهای معماری غربی به طور ناقص و بدون تلفیق یا حتی شناخت ارزش‌های معماری ایرانی صورت می‌گیرد، جز افزایش بی‌هویتی سهم دیگری در طراحی فضاهای شهری از خود برجای نمی‌گذارد. »

 وی همچنین تجاری شدن هنر معماری را از بزرگ‌ترین آفت‌های دوران حاضر در ایران شمرد و افزود: «وجوه هنر معماری به شدت تحت تاثیر سودای سرمایه و تجارت قرار گرفته است و این بزرگترین خسارتی است که نسل امروز در سایه غفلت مسئولان به معماری و حمایت از آن می‌پردازند.» به اعتقاد «صابر» شهر‌های ما به این دلیل بی‌هویت شدند که نطفه آنها در تصمیمی ‌که توسط قدرت و سرمایه ابلاغ می‌شود، بسته شده و خلاقیت و رعایت اصول شهرسازی در فضاسازی شهر‌ها، جایی ندارد. pendar.net